Gelir türünü belirleyin
Ticari kazanç, serbest meslek, ücret, kira ve diğer gelirler farklı kurallarla değerlendirilir. Banka hesabına giren her tutar aynı nitelikte gelir değildir; borç, emanet veya satış tahsilatı gibi açıklamalar belgeyle desteklenmelidir. İşlemin adı kadar gerçek mahiyeti önemlidir.
Gider ve istisna incelemesi
Giderin faaliyetle bağlantısı, belgesi ve ilgili dönemi kontrol edilir. İstisna şartları kişiye ve gelir türüne göre değerlendirilir. İnternetteki tek bir yıllık istisna rakamını bütün mükelleflere uygulamak yanlış sonuç verebilir. Ücret ve ücret dışı gelirlerin birlikte bulunması halinde beyan yükümlülüğü ayrıca incelenir.
Banka hareketleri ve izah
İdarenin banka verileriyle yaptığı tespitlere karşı her transfer için açıklama ve belge hazırlanır. Aynı paranın hesaplar arasında dolaşması mükerrer değerlendirme riskini doğurabilir. Nakit çekim, iade ve iptal kayıtları eşleştirilir. Genel bir açıklama yerine işlem bazlı tablo oluşturulmalıdır.
Tarhiyat ve dava
Matrah farkı, uygulanan tarife ve daha önce kesilen vergilerin mahsubu denetlenir. İhbarnameye karşı başvuru yolları tebliğ tarihiyle birlikte değerlendirilir. Pişmanlık veya düzeltme seçeneği düşünülüyorsa inceleme ve idari tespit aşamasının etkisi önceden kontrol edilir.
Yurtdışı gelirleri
Vergi mukimliği, gelirin kaynağı ve çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması birlikte incelenir. Yurtdışında kesilen verginin mahsup koşulları ve ispat belgeleri önemlidir. Vatandaşlık tek başına bütün vergilendirme sonucunu belirlemez; kişisel ve ekonomik bağlar dosyaya göre değerlendirilir.
Belge kontrol listesi
- Gelir ve banka kayıtları
- Beyannameler
- Gider belgeleri
- Varsa yurtdışı vergi belgeleri
Sık sorulan sorular
Banka hesabına gelen her para gelir midir?
Hukuki ve ekonomik niteliği incelenir; açıklama belgelerle desteklenmelidir.
Yurtdışında vergi ödemek Türkiye’de beyanı kaldırır mı?
Otomatik olarak değil; mukimlik, anlaşma ve mahsup şartları incelenir.
Mevzuat ve resmî kaynaklar
Bu rehber genel bilgilendirmedir. İşlem tarihi, özel hükümler ve güncel mevzuat somut dosyada birlikte kontrol edilmelidir.
Vergi Usul Kanunu — GİB ↗İdari Yargılama Usulü Kanunu — GİB ↗6183 sayılı Kanun — GİB ↗